Loyihalar

Loyiha


O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING
QONUNI


O‘rmon to‘g‘risida
(yangi tahriri)


Qonunchilik palatasi tomonidan _______________ qabul qilingan


1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi 
Ushbu Qonunning maqsadi o‘rmonlarni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan oqilona va tejamli foydalanish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. O‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlari
O‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun hamda boshqa qonun hujjatlaridan iborat.
Er, suv, er osti boyliklari va hayvonot dunyosidan foydalanish hamda ularni muhofaza qilish bilan bog‘liq o‘rmonlardan foydalanish sohasidagi munosabatlar tegishli qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasida o‘rmonga oid munosabatlar Qoraqalpog‘iston Respublikasining qonun hujjatlari bilan ham tartibga solinadi.
Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining o‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlaridagidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.
3-modda. O‘rmonning vazifalari
O‘rmon asosan ekologik (tuproqni, suvni o‘simlik va hayvonot dunyosi ob’ektlarini hamda boshqa tabiiy resurslarini muhofaza qilish, qo‘riqlash, sanitariya-gigiena, sog‘lomlashtirish, rekreatsiya) hamda iqtisodiy, ijtimoiy vazifalarni bajaradi. O‘rmondan cheklangan darajada foydalaniladi.
4-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
o‘rmon – o‘simlik va hayvonot dunyosining turli xil majmuasidan iborat geografik makonning hamda umummilliy boylikning bir qismi;
o‘rmonni muhofaza qilish – davlat o‘rmon fondi erlarida tuproq, suv, o‘simlik va hayvonot dunyosi ob’ektlarini hamda boshqa tabiiy resurslarni tashqi salbiy ta’sirlardan himoya qilishga qaratilgan faoliyat tizimi;
o‘rmondan qo‘shimcha tarzda foydalanish – o‘rmon fondining ruxsat etiladigan hududlarida chorva mollarini o‘tlatish, pichan yig‘ish, asalari uyalarini joylashtirish, o‘simlik va hayvonot dunyosidan foydalanish, ilmiy-tadqiqot, madaniy-ma’rifiy, tarbiyaviy, sog‘lomlashtirish-rekreatsiya, sanitariya-gigiena, estetik, ovchilik-baliqchilik maqsadlarda foydalanish tizimi;
o‘rmonni qayta tiklash – qonun hujjatlariga asosan kesilgan yoki qonunga xilof ravishda kesilgan, shikast etkazilgan dov-daraxtlar, shuningdek tabiiy ofatlar natijasida yo‘q bo‘lgan daraxtzor va butazorlar o‘rnida iqlim sharoitiga mos turdagi daraxt ko‘chatlarini ekish;
o‘rmonni takroriy ko‘paytirish– davlat o‘rmon fondi erlarida yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklar turlarining tabiiy muhitda o‘sishi uchun qulay sharoitlar yaratish va plantatsiya usulida o‘rmon daraxtlari urug‘ va ko‘chatlarini ekish;
o‘rmondan foydalanuvchilar – o‘rmondan foydalanuvchi yuridik 
va jismoniy shaxslar;
o‘rmondan doimiy foydalanuvchilar – davlat o‘rmon fondi erlari doimiy egalik qilishga berib qo‘yilgan davlat qo‘riqxonalari, milliy bog‘lar, biorezervatlar, davlat o‘rmon xo‘jaliklari, o‘rmon-ov xo‘jaliklari, ixtisoslashtirilgan davlat o‘rmon xo‘jaliklari va tashkilotlari;
o‘rmondan vaqtinchalik foydalanuvchilar – davlat o‘rmon fondi uchastkalaridan qisqa muddatli – uch yilgacha va uzoq muddatli – o‘n yilgacha foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxslar.
5-modda. O‘rmonga nisbatan mulkchilik
O‘rmonlar umummilliy boylikdir, ulardan oqilona foydalanish zarur 
va ular davlat muhofazasidadir.
6-modda. Davlat o‘rmon fondi
Barcha o‘rmonlar davlat o‘rmon fondini tashkil etadi.
Davlat o‘rmon fondi davlat ahamiyatiga ega bo‘lgan, ya’ni davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari tasarrufidagi o‘rmonlardan hamda boshqa yuridik 
va jismoniy shaxslar foydalanishidagi o‘rmonlardan iborat.
7-modda. Davlat o‘rmon fondiga kirmaydigan daraxtzor va butazorlar
Quyidagilar davlat o‘rmon fondiga kirmaydi:
qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan erlardagi daraxtzor va butazorlar;
temir yo‘l, avtomobilь yo‘llari muhofaza hududlaridagi ihota daraxtzorlari;
shaharlar va boshqa aholi punktlaridagi daraxtzor va butazorlar, shuningdek ko‘kalamzorlashtirish uchun ekilgan o‘simliklar;
tomorqa va bog‘ uchastkalardagi daraxtlar.
Davlat o‘rmon fondiga kirmaydigan hududlarda daraxtzor 
va butazorlarni barpo etish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan oqilona va tejamli foydalanish o‘simlik dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
8-modda. Davlat o‘rmon fondi erlari
Davlat o‘rmon xo‘jaligiga ajratilgan erlar o‘rmon o‘simliklari bilan qoplangan yoki qoplanmaganligidan qat’iy nazar davlat o‘rmon fondi erlari hisoblanadi. 
Davlat o‘rmon fondi erlarining chegaralari qonun hujjatlariga asosan belgilanadi.
Davlat o‘rmon fondi erlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda egalik qilish, foydalanish, shu jumladan ijaraga berilishi mumkin.
9-modda. Davlat o‘rmon fondi uchastkalari
Davlat o‘rmon fondi uchastkalari davlat o‘rmon fondining bir qismi bo‘lib, ularning aniq chegarasi, maydoni, joylashgan manzili, huquqiy maqomi hamda davlat o‘rmon kadastrida aks ettirilgan boshqa xususiyatlari ko‘rsatilgan bo‘ladi.
2-bob. O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasini tartibga solish
10-modda. O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlari quyidagilardan iborat:
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida davlat dasturlarini ishlab chiqish, tasdiqlash va amalga oshirish;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi chora-tadbirlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi normalarni belgilash;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida davlat nazoratini amalga oshirish;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi ilmiy-tadqiqot faoliyatini rivojlantirish;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida xalqaro hamkorlikni rivojlantirish.
11-modda. O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvi
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi, mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan ularning vakolatlari doirasida amalga oshiriladi. 
O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi va uning joylardagi organlari o‘rmon munosabatlarini tartibga soluvchi vakolatli davlat organlari hisoblanadi.
12-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan oqilona va tejamli foydalanish sohasida davlat siyosatini amalga oshiradi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi davlat dasturini tasdiqlaydi hamda amalga oshirilishini ta’minlaydi;
davlat va xo‘jalik boshqaruv organlarining o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi faoliyatini muvofiqlashtiradi;
umumdavlat ahamiyatiga molik muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni tashkil etish to‘g‘risida qarorlar qabul qiladi;
davlat o‘rmon fondini tasarruf etadi;
o‘rmonning qo‘riqlanish toifalarini aniqlash tartibini belgilaydi;
o‘rmondan qo‘shimcha tarzda foydalanganlik uchun to‘lovlar miqdori va ularni undirish tartibini belgilaydi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida davlat nazoratini tashkil etadi va amalga oshiradi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish, undan foydalanish va ularni qayta tiklashni moliyalashtirish hamda iqtisodiy rag‘batlantirish tadbirlarini amalga oshirish tartibini belgilaydi;
O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi huzurida O‘rmon xo‘jaligini rivojlantirish jamg‘armasi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlaydi;
o‘z vakolati doirasida o‘rmon sohasiga oid normativ-huquqiy hujjatlar qabul qiladi;
o‘rmon monitoringini, o‘rmonlarning davlat hisobini va davlat o‘rmon kadastrini yuritish tartibini belgilaydi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
13-modda. O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasining o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi:
o‘rmon xo‘jaligi sohasida o‘rmon boyliklarini har tomonlama kengaytirish va ulardan oqilona va tejamli foydalanishga qaratilgan yagona davlat siyosatini yuritadi; 
o‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish va ularga rioya etilishini amaliy nazorat qiladi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi davlat dasturini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi 
o‘z vakolatlari doirasida idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi va belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tkazadi;
davlat o‘rmon fondi erlaridagi o‘rmonni muhofaza qilish va undan foydalanish sohasida idoraviy nazoratini amalga oshiradi;
o‘rmonlarning mahsuldorligini oshirish, o‘rmonlarni takroriy ko‘paytirish, ularning tur tarkibini yaxshilash, o‘rmon melioratsiyasi 
va o‘rmonlarni plantatsiya usulida etishtirish bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshiradi;
davlat o‘rmon fondi erlaridagi o‘simlik va hayvonot dunyosi ob’ektlarining davlat hisobini va ulardan foydalanish hajmlarining hisobini belgilangan tartibda yuritadi;
O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobini yuritishda ishtirok etadi; 
yuridik va jismoniy shaxslarga davlat o‘rmon fondi erlarida o‘simlik va hayvonot dunyosi ob’ektlaridan foydalanish uchun belgilangan tartibda ruxsatnoma beradi;
davlat o‘rmon fondi uchastkalarida qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini etishtirish tartibini belgilaydi;
davlat o‘rmon fondi erlaridagi o‘simlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan oqilona va tejamli foydalanish bo‘yicha biotexnik tadbirlarni amalga oshiradi;
davlat o‘rmon fondini va muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarishni tashkil etadi, o‘rmon barpo etish, uni qayta tiklash, qo‘riqlash, muhofaza qilish, o‘rmonlardan oqilona va tejamli foydalanishni amalga oshiradi; 
respublikada o‘rmonlarni qayta tiklash va ihota o‘rmonlarini ko‘paytirish chora-tadbirlarini ishlab chiqish va amalga oshirishni, 
tog‘ yonbag‘irlari, jarliklar va tashlandiq erlarda eroziyaga qarshi daraxtzorlar barpo etish ishlari bajarilishini tashkil qiladi;
davlat o‘rmon fondi erlarida o‘rmonlarning davlat hisobini 
va undan foydalanish hajmlarini hisobini, o‘rmon monitoringini, davlat o‘rmon kadastrini belgilangan tartibda yuritadi;
o‘z vakolatlari doirasida davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan bajarilishi majburiy bo‘lgan qarorlar qabul qiladi; 
davlat o‘rmon fondini, fauna va florasini o‘rganish hamda ularning qat’iy hisobini yuritish, o‘rmon xo‘jaligini yuritish amaliyotiga 
fan yutuqlari va ilg‘or tajribani joriy etadi; 
o‘rmonlarni yong‘inlardan, zararkunanda va kasalliklardan, noqonuniy daraxt kesishdan va o‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini boshqacha tarzda buzilishlaridan muhofaza qiladi;
manzarali o‘simliklar ko‘chatlari va urug‘larini sertifikatlash 
va standartlashtirishning yagona tizimini ishlab chiqadi hamda joriy qilishni tashkil etadi;
davlat o‘rmon fondi uchastkalaridan madaniy-ma’rifiy, tarbiyaviy, sanitariya-gigiena, sog‘lomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanish tartibini tasdiqlaydi;
o‘rmonlarni zararkunanda va kasalliklardan himoya qilish tadbirlarini amalga oshirish tartibini belgilaydi;
barcha o‘rmonlarda yagona tizim bo‘yicha o‘rmon tuzish tartibini belgilaydi;
o‘rmon xo‘jaliklarida bir-biriga bog‘liq bo‘lgan xo‘jalik faoliyatini kengaytirish va rivojlantirishni, ko‘chat etishtirishni, dorivor o‘simliklar to‘plashni, asalarichilik, baliqchilik, chorvachilik mahsulotlarini etishtirish hamda ularni qayta ishlashni, xalq iste’moli tovarlari ishlab chiqarishni tashkil etadi;
tarmoqqa xalqaro moliya institutlari grantlarini jalb etish 
va ekologik turizmni keng ko‘lamda rivojlantiradi; 
o‘rmon xo‘jaligi sohasida o‘rta maxsus va oliy ma’lumotli mutaxassislar tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirishni tashkil etadi.
O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
14-modda. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasining o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi:
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi davlat dasturini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etadi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi 
o‘z vakolatlari doirasida normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi qoidalarni, o‘rmon fondi erlarida o‘simlik va hayvonot dunyosi ob’ektlaridan foydalanish normalarini ishlab chiqishni tashkil etadi va tasdiqlaydi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida davlat ekologik nazoratini amalga oshiradi;
davlat o‘rmon fondidan er ajratish loyiha hujjatlarini davlat ekologik ekspertizasini o‘tkazadi;
davlat o‘rmon fondi erlarida O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilmagan yovvoyi o‘simlik va hayvonot dunyosi ob’ektlaridan foydalanish uchun O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasiga kvota ajratadi; 
davlat o‘rmon fondi erlarida O‘zbekiston Qizil kitobiga kiritilgan yovvoyi o‘simlik va hayvonot dunyosi ob’ektlaridan foydalanish uchun yuridik va jismoniy shaxslarga belgilangan tartibda ruxsatnoma beradi;
biriktirilgan muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanishni tashkil etadi hamda biotexnik tadbirlarni amalga oshiradi.
O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
15-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati organlari:
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish, undan foydalanish sohasidagi davlat dasturini hamda boshqa dasturlarni ishlab chiqishda va amalga oshirishda ishtirok etadi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi hududiy dasturlarni ishlab chiqadi, tasdiqlaydi hamda amalga oshiradi;
davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari bilan kelishilgan holda yuridik va jismoniy shaxslarga davlat o‘rmon fondi uchastkalarini beradi, bundan o‘rmon o‘simliklari bilan qoplangan erlar, o‘rmonlarning daryolar, ko‘llar, suv omborlari va boshqa suv ob’ektlari sohillari bo‘ylab o‘tgan taqiqlangan mintaqalari, o‘rmonlarning ovlanadigan qimmatli baliqlar uvildiriq sochadigan joylarni muhofaza qiluvchi taqiqlangan mintaqalari, suv ta’minoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qilish zonalaridagi o‘rmonlar, davlat qo‘riqxonalarining, majmua (landshaft) buyurtma qo‘riqxonalarining, tabiat bog‘larining, umumdavlat ahamiyatiga molik buyurtma qo‘riqxonalarning, umumdavlat ahamiyatiga molik kurort, tabiiy hududlarning, davlat biosfera rezervatlarining, davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning o‘rmonlari mustasno; 
o‘rmonlar holatiga zarar etkazgan hollarda yuridik va jismoniy shaxslar faoliyatini cheklash, to‘xtatib qo‘yish va tugatish (bekor qilish) to‘g‘risida qarorlar qabul qiladi; 
o‘rmonlarni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida aholining ekologik madaniyatini oshirishni tashkil etadi.
Tadbirkorlik sub’ekti faoliyatini cheklash, to‘xtatib qo‘yish (favqulodda vaziyatlar, epidemiyalar hamda aholining hayoti va salomatligi uchun boshqa haqiqiy xavf yuzaga kelishining oldini olish bilan bog‘liq holda o‘n ish kunidan ko‘p bo‘lmagan muddatga cheklash, to‘xtatib qo‘yish hollari bundan mustasno) yoki tugatish (bekor qilish) sud tartibida amalga oshiriladi. 
Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonun xujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
16-modda. Fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining hamda fuqarolarning o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanishni ta’minlashda ishtirok etishi
Fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlar hamda fuqarolar:
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi davlat dasturini, hududiy va boshqa dasturlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;
o‘rmonlarni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida aholining ekologik madaniyatini oshirishga ko‘maklashadi.
Fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda fuqarolar o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish bo‘yicha boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi, davlat organlariga ko‘maklashishi mumkin.
3-bob. O‘rmonni muhofaza qilish
17-modda. O‘rmonni muhofaza qilish tadbirlari
O‘rmonni muhofaza qilish:
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi qoidalarni, o‘rmon xo‘jaligi ob’ektlaridan foydalanish normalarini belgilash;
davlat o‘rmon fondi erlaridan, o‘simlik va hayvonot dunyosi ob’ektlaridan foydalanishda cheklovlar va taqiqlar belgilash;
davlat o‘rmon fondi erlaridan o‘zboshimchalik bilan foydalanishning va ulardan foydalanishda belgilangan tartibning boshqa tarzda buzilishlarining oldini olish;
xo‘jalik faoliyati va boshqa faoliyatni amalga oshirishda o‘rmonga zararli ta’sir ko‘rsatilishi yoki uning yo‘q qilib yuborilishining oldini olish;
davlat o‘rmon kadastrini yuritish hamda o‘simlik va hayvonot dunyosi monitoringini amalga oshirish;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida axborot kommunikatsiya texnologiyalarini qo‘llash;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida ilmiy tadqiqotlar tashkil etish hamda o‘tkazish;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish bo‘yicha biotexnik va boshqa tadbirlar o‘tkazish;
o‘rmonlarni qayta tiklash va ihota o‘rmonlarini ko‘paytirish chora-tadbirlarini ishlab chiqish va amalga oshirish, tog‘ yonbag‘irlari, cho‘l hududlaridagi erlarda eroziyaga qarshi daraxtzorlar barpo etish orqali amalga oshiriladi. 
Ihota o‘rmonlarini barpo etish O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablag‘lari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
18-modda. O‘rmonning davlat hisobi
O‘rmonning davlat hisobi, o‘rmon tuzish loyihalari asosida davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari tomonidan, o‘rmon tuzish o‘tkazilmagan joylarda esa davlat o‘rmon fondi erlarida o‘rmon xisobini yuritish hujjatlari asosida olib boriladi.
O‘rmonlarning davlat hisobi O‘zbekiston Respublikasi davlat byudjeti mablag‘lari hamda qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan yagona tizim bo‘yicha, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda olib boriladi.
19-modda. Davlat o‘rmon kadastri
Davlat o‘rmon kadastri o‘rmonlarning tabiiy, xo‘jalik va huquqiy maqomi, ularning qo‘riqlanishi toifalari, davlat o‘rmon fondi uchastkalarining sifat tavsiflari hamda ularning o‘rmondan foydalanuvchilar o‘rtasidagi taqsimoti to‘g‘risidagi ma’lumotlar va hujjatlar tizimidan iborat.
Davlat o‘rmon kadastri manfaatdor yuridik va jismoniy shaxslarni o‘rmonga oid munosabatlarni tartibga solish, o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish to‘g‘risidagi ma’lumotlar bilan ta’minlash uchun yuritiladi.
Davlat o‘rmon kadastri davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari tomonidan O‘zbekiston Respublikasi davlat byudjeti mablag‘lari hamda qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan yagona tizim bo‘yicha, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda olib boriladi.
20-modda. O‘rmon monitoringi
O‘rmon monitoringi o‘rmon holati, o‘rmon tarkibidagi o‘zgarishlarni o‘z vaqtida aniqlash, davlat o‘rmon fondini baholash, undagi salbiy jarayonlarning oldini olish va oqibatlarini tugatish uchun davlat o‘rmon fondining holatini muntazam kuzatuvlaridan, undagi o‘zgarishlarni aniqlash va baholash hamda prognoz qilishdan iboratdir.
O‘rmon monitoringi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda olib boriladi.
21-modda. O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi nazorat
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi nazorat davlat, idoraviy, ishlab chiqarish hamda jamoatchilik nazorati tarzida amalga oshiriladi.
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi davlat nazorati O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi, O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi idoraviy nazorat O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi, davlat boshqaruvi organlariga qarashli tashkilotlarda, davlat boshqaruvi organlari tomonidan, shuningdek xo‘jalik boshqaruvi organlari tarkibiga kiruvchi tashkilotlarda xo‘jalik boshqaruvi organlari tomonidan amalga oshiriladi. 
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi ishlab chiqarish nazorati xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar tomonidan ularga biriktirilgan hududlarda amalga oshiriladi.
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi jamoatchilik nazorati fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar tomonidan amalga oshiriladi.
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi nazoratni amalga oshirish tartibi qonun hujjatlariga muvofiq belgilanadi.
22-modda. O‘rmonlarni qo‘riqlash
Mahalliy davlat hokimiyati organlari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari hamda davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari o‘rmondan foydalanish tartibi buzilishidan, shu jumladan daraxtzor va butazorlarni noqonuniy kesishdan hamda o‘rmonga boshqacha tarzda zararli ta’sir ko‘rsatishdan o‘z vakolatlari doirasida o‘rmon muhofazasini ta’minlaydi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari, ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish organlari va davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari o‘rmonlarda yong‘inni oldini olish, yong‘inga qarshi kurashishga oid chora-tadbirlarning amalga oshirilishini ta’minlaydi, zarur hollarda yong‘inlarni o‘chirish uchun yuridik va jismoniy shaxslarning o‘t o‘chirish, er qazish texnikasi va transport vositalarini jalb etadi, yong‘in xavfi yuqori bo‘lgan davrda aholining o‘rmonda bo‘lishini va o‘rmonlarga transport vositalarining kirishini cheklaydi yoki taqiqlaydi. 
O‘rmondan foydalanuvchilar o‘rmonlarda yong‘in xavfsizligiga rioya etishlari, ish joylarida yong‘inga qarshi tadbirlar o‘tkazishi, o‘rmonda yong‘in chiqqan taqdirda uni o‘chirishni ta’minlashlari shart.
23-modda. O‘rmon qo‘riqchiligi
O‘rmon qo‘riqchiligi Qoraqalpog‘iston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi qo‘mitasi, viloyatlar o‘rmon xo‘jaligi boshqarmalari va davlat o‘rmon xo‘jaliklarida o‘rmonlarni qo‘riqlash va muhofaza qilishni ta’minlash maqsadida tashkil etiladi.
O‘rmon qo‘riqchiligining mansabdor shaxslari ayni bir vaqtda o‘rmon xo‘jaligi organlarining inspektorlaridir.
O‘rmon qo‘riqchiligi mansabdor shaxslarining vakolatlari quyidagilardan iborat:
o‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlarining ijro etilishi ustidan nazoratini amalga oshirish;
yuridik va jismoniy shaxslarning davlat o‘rmon fondi hududida o‘rmondan foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlarini tekshirish;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash va mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida ma’muriy huquqbuzarliklar to‘g‘risida bayonnomalar tuzish, huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarni tegishli organlarga olib borish;
qonunga xilof ravishda qo‘lga kiritilgan o‘rmon mahsulotini hamda uni qo‘lga kiritish vositalarini (bolta, arra, ketmon, arqon, ov qurollari, ot-ulov, avtotransport va hokozo) daliliy ashyolarni tegishli organga yuborish uchun olib qo‘yish;
huquqbuzarlik sodir etgan shaxslarni intizomiy, ma’muriy va jinoiy javobgarlikka tortish to‘g‘risidagi hujjatlarni (shuningdek, daliliy ashyolarni) tegishli organlarga yuborish;
o‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlarining talablarini buzish oqibatida etkazilgan zararning o‘rnini qoplash haqida sudga da’vo taqdim etish;
yuridik va jismoniy shaxslarga o‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishini bartaraf etish haqida ko‘rsatma berish;
o‘rmon qo‘riqchiligining mansabdor shaxslari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
O‘rmon qo‘riqchiligini tashkil etish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan nizom asosida amalga oshiriladi.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi qo‘mitasi, viloyatlar o‘rmon xo‘jaligi boshqarmalari va davlat o‘rmon xo‘jaliklari, ixtisoslashgan o‘rmon xo‘jaliklari, ovchilik xo‘jaliklari ularning vakolatlariga muvofiq sudlarga beriladigan da’vo va arizalari bo‘yicha davlat boji to‘lashdan ozod etiladi.
24-modda. O‘rmon xo‘jaligi faoliyatini tashkil etishning asosiy qoidalari
O‘rmon xo‘jaligi o‘z faoliyatini tashkil etishda quyidagilarni ta’minlashi shart: 
o‘rmonni muhofaza qilish, sog‘lomlashtirish, rekreatsiya va boshqa foydali tabiiy xususiyatlarini saqlash va kuchaytirish;
o‘rmondan oqilona foydalanish;
o‘rmonni qayta tiklash, ularning mahsuldorligini oshirish, tur tarkibi va sifatini yaxshilash;
o‘rmonlarni yong‘indan qo‘riqlash, zararkunandalar va kasalliklardan himoya qilish;
o‘rmonlarning qo‘riqlanish toifalarini aniqlash;
o‘rmonning etilish yoshini, o‘rmonni qayta tiklash usullari 
va o‘rmondan foydalanish normalarini belgilash;
davlat o‘rmon fondi erlaridan oqilona foydalanish.
O‘rmon xo‘jaligi faoliyatini tashkil etish qonun hujjatlariga muvofiq boshqa tashkiliy-texnik tadbirlar orqali ham ta’minlanishi mumkin.
25-modda. O‘rmonning qo‘riqlanish toifalari
Belgilangan maqsadi va bajaradigan vazifalariga ko‘ra o‘rmonlar quyidagi toifalarga kiritiladi:
davlat qo‘riqxonalarining o‘rmonlari;
buyurtma qo‘riqxonalarining o‘rmonlari;
milliy tabiiy bog‘larning o‘rmonlari;
davlat biosfera rezervatlarining o‘rmonlari;
davlatlararo muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning o‘rmonlari;
majmua (landshaft) buyurtma qo‘riqxonalarining o‘rmonlari;
ilmiy hamda tarixiy-madaniy ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rmonlar; 
o‘rmonlarning daryo, ko‘l, suv ombor va boshqa suv ob’ektlari sohillari bo‘ylab o‘tgan, baliq ovlanadigan va uvildiriq sochadigan joylari;
eroziyaga qarshi o‘rmonlar;
o‘rmonlarning temir yo‘l va avtomobil yo‘llar yoqalab o‘tgan ihota mintaqalari;
cho‘l va chala cho‘l zonalarining o‘rmonlari;
shahar o‘rmonlari va o‘rmon-bog‘lari;
shaharlar, boshqa aholi punktlari va sanoat korxonalari atrofidagi o‘rmonlar;
suv ta’minoti inshootlari sanitariya zonalaridagi o‘rmonlar; 
alohida qimmatga ega bo‘lgan o‘rmonlar;
yong‘oq mevali va mevali o‘rmonlar;
sog‘lomlashtirish, rekreatsiya hududlarining o‘rmonlari.
O‘rmonni toifalarga kiritish O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasining taqdimnomasiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
4-bob. O‘rmonni ko‘paytirish, qayta tiklash va mahsuldorligini oshirish 
26-modda. O‘rmonni takroriy ko‘paytirish
O‘rmonni takroriy ko‘paytirish o‘rmondan foydalanuvchilar tomonidan quyidagilar orqali amalga oshiriladi:
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish bo‘yicha biotexnik tadbirlar o‘tkazish;
o‘rmonni tabiiy ravishda takroriy ko‘payishi va qayta tiklanishi uchun qulay sharoitlar yaratish;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish.
O‘rmonni takroriy ko‘paytirish qonun hujjatlariga muvofiq boshqa yo‘llar bilan ta’minlanadi hamda amalga oshiriladi.
O‘rmonni takroriy ko‘paytirish uchun beriladigan erlar bir vaqtning o‘zida davlat o‘rmon fondi erlari toifasiga o‘tkazilishi shart.
27-modda. O‘rmonni qayta tiklash 
O‘rmonni qayta tiklash quyidagi talablarga rioya qilingan holda amalga oshiriladi:
belgilangan tartibda qurilish ishlari amalga oshirilgan, daraxtzor va butazorlar rejaga asosan kesilgan joylarda, tabiiy ofatlar natijasida qurigan, kasallikka chalingan maydonlarda iqlim sharoitiga mos turdagi daraxtlar urug‘ yoki ko‘chatlarini qayta ekishni ta’minlash;
o‘rmon daraxtlarining tur tarkibini yaxshilash, mahsuldorligi 
va muhofaza xususiyatlarini oshirish;
o‘rmonlarning genofondi va biologik xilma-xilligini saqlab qolish.
O‘rmonni qayta tiklash tartibi va muddatlari O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi tomonidan belgilanadi.
28-modda. O‘rmonning mahsuldorligini oshirish
O‘rmonning mahsuldorligini oshirish o‘rmonlarni takroriy ko‘paytirish, ularning tur tarkibini yaxshilash, o‘rmon melioratsiyasi va o‘rmonlarni plantatsiya usulida etishtirish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
5-bob. O‘rmondan foydalanishning asosiy qoidalari
29-modda. O‘rmondan foydalanish
Davlat o‘rmon fondi uchastkalari yuridik va jismoniy shaxslarga foydalanishga cheklangan darajada berilishi mumkin. 
O‘rmondan foydalanish uchun haq to‘lanadi, ushbu Qonunning 40-moddasida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno. To‘lovlar miqdori va ularni undirish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
O‘rmondan foydalanish doimiy va vaqtinchalik (qisqa muddatli – 
uch yilgacha va uzoq muddatli – o‘n yilgacha) bo‘lishi mumkin.
30-modda. O‘rmondan foydalanish turlari
O‘rmondan foydalanishning turlari quyidagilardan iborat: 
daraxtzor va butazorlarni kesish.
pichan o‘rish (yig‘ish);
chorva mollarini o‘tlatish;
asalari uyalarini joylashtirish;
yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklar dorivor xomashyosini (yig‘ish) tayyorlash;
oziq-ovqat maqsadlari uchun yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklarni (yig‘ish) tayyorlash; 
yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklarning texnik xomashyosini (yig‘ish) tayyorlash;
qishloq xo‘jalik mahsulotlarini etishtirish;
daraxt va butalarni kesmagan holda o‘tin yig‘ish;
ovchilik-baliqchilik maqsadlarida foydalanish;
ilmiy-tadqiqot, madaniy-ma’rifiy, tarbiyaviy, sanitariya-gigiena, sog‘lomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanish.
Qonun hujjatlarida o‘rmondan foydalanishning boshqa turlari ham nazarda tutilishi mumkin.
31-modda. O‘rmondan foydalanish huquqini berish
O‘rmondan foydalanish huquqi yuridik va jismoniy shaxslarga davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari tomonidan beriladi.
O‘rmondan foydalanishga maxsus ruxsatnoma – o‘rmon chiptasi asosida yo‘l qo‘yiladi. 
O‘rmondan foydalanuvchilar davlat o‘rmon fondi uchastkalaridan o‘rmondan qo‘shimcha tarzda foydalanish turlaridangina foydalanishga haqlidir.
32-modda. O‘rmondan doimiy foydalanuvchilarning huquq va majburiyatlari
O‘rmondan doimiy foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega:
davlat o‘rmon fondining o‘zlariga berib qo‘yilgan o‘rmon uchastkalarida o‘rmon xo‘jaligini mustaqil yuritish;
davlat o‘rmon fondi erlaridan, suv resurslaridan, keng tarqalgan foydali qazilmalardan o‘rmon xo‘jaligi ehtiyojlari uchun belgilangan tartibda foydalanish;
belgilangan tartibda yo‘l ochish, o‘rmon mahsulotini joylashtirish uchun maydonchalar jihozlash, ishlab chiqarish va uy-joy binolari hamda inshootlari qurish;
tayyorlangan mahsulotga va uni sotishdan olingan daromadga mulkdor bo‘lish.
O‘rmondan doimiy foydalanuvchilarning majburiyatlari:
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, mahsuldorligini oshirish hamda undan oqilona foydalanish va ularni qayta ko‘paytirishni ta’minlash;
o‘rmonlarning davlat hisobini, o‘rmon monitoringini va davlat o‘rmon kadastrini yuritish;
o‘rmonning holatiga va ularni qayta tiklashga, suv, tuproq, o‘simlik va hayvonot dunyosiga, shuningdek suv ob’ektlarining va boshqa tabiiy ob’ektlarning holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishga yo‘l qo‘ymaydigan usullarda ish olib borish;
o‘rmondan foydalanganlik uchun o‘z vaqtida va belgilangan tartibda haq to‘lash;
muhofaza etiladigan tabiiy hududlar rejimi talablarini ta’minlash; 
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida belgilangan ekologik talablarga rioya etish;
o‘rmondan foydalanuvchi boshqa shaxslarning huquqlarini buzmaslik.
O‘rmondan doimiy foydalanuvchilar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ega bo‘lishi va o‘zga majburiyatlarni bajarishi mumkin.
33-modda. O‘rmondan vaqtinchalik foydalanuvchilarning huquq 
va majburiyatlari
O‘rmondan vaqtinchalik foydalanuvchilar quyidagi huquqlarga ega:
o‘rmondan foydalanish huquqini beruvchi hujjatlarda ko‘rsatilgan davlat o‘rmon fondi uchastkalari doirasida, muddatlarida hamda undan foydalanish turlarida o‘rmondan foydalanishni amalga oshirish;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida belgilangan qoidalarga, normalarga rioya etish;
yong‘in xavfsizligiga rioya etishi va yong‘inga qarshi kurash tadbirlarini amalga oshirishi, yong‘in chiqqan hollarda uni o‘chirish choralarini ko‘rishi;
o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanishda o‘rmondan doimiy foydalanuvchilar bilan kelishuv asosida biotexnik tadbirlarni amalga oshirish.
O‘rmondan vaqtinchalik foydalanuvchilar quyidagi majburiyatlarga ega:
vaqtinchalik foydalanishga berilgan yaylov, pichanzor va boshqa davlat o‘rmon fondi erlarida belgilangan foydalanish turini amalga oshirish hamda undan oqilona foydalanish;
o‘rmonning holatiga va ularni takroriy ko‘paytirishga, suv, tuproq, o‘simlik va hayvonot dunyosiga, shuningdek suv ob’ektlarining va boshqa tabiiy ob’ektlarning holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishga yo‘l qo‘ymaydigan usullarda ish olib borish;
o‘rmonlarni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasida belgilangan ekologik talablarga rioya etish;
o‘rmondan foydalanganlik uchun o‘z vaqtida va belgilangan tartibda haq to‘lash;
o‘rmondan foydalanuvchi boshqa shaxslarning huquqlarini buzmaslik.
O‘rmondan vaqtinchalik foydalanuvchilar qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ega bo‘lishi va o‘zga majburiyatlarni bajarishi mumkin.
34-modda. O‘rmondan vaqtincha foydalanuvchilar huquqlarining kafolatlari
Davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlarining o‘rmondan vaqtincha foydalanuvchilarning faoliyatiga aralashishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
O‘rmondan vaqtincha foydalanuvchilarning buzilgan huquqlari qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda tiklanishi lozim.
O‘rmondan vaqtincha foydalanuvchilarning huquqlarini buzish oqibatida etkazilgan zararning (shu jumladan boy berilgan foydaning) o‘rni to‘la hajmda qoplanishi lozim.
35-modda. Daraxtzor va butazorlarni kesish
Ishlab chiqarish-texnik zaruratidan kelib chiqmagan bino, inshoot 
va kommunikatsiyalarni qurish paytida daraxtzor va butazorlarni kesish man etiladi.
Daraxtzor va butazorlarni kesish faqat qonun hujjatlarida belgilangan tartibda o‘rmonlarni albatta qayta tiklash tarzida yo‘l qo‘yiladi.
Daraxtzor va butazorlarni kesish o‘rmonlarning qo‘riqlanish toifalariga qarab, O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadigan hamda davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan o‘rmonni parvarish qilish uchun kesish qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.
O‘rmonlarning temir yo‘llar va avtomobilь yo‘llari yoqalab o‘tgan ihota mintaqalarida, cho‘l va chala cho‘l zonalarining o‘rmonlarida asosiy foydalanishdagi daraxtlarni o‘rmon holatini yaxshilash maqsadida faqat daraxt va buta kesish chiptasi asosida kesishga yo‘l qo‘yiladi. 
O‘rmonlarning daryolar, ko‘llar, suv omborlari va boshqa suv ob’ektlari sohillari bo‘ylab o‘tgan taqiqlangan mintaqalarida, o‘rmonlarning ovlanadigan qimmatli baliqlar uvildiriq sochadigan joylarni muhofaza qiluvchi taqiqlangan mintaqalarida, eroziyadan saqlaydigan o‘rmonlarda, shahar o‘rmonlari va o‘rmon-bog‘larida, shaharlar, boshqa aholi punktlari va sanoat markazlarining ko‘kalamzorlashtirilgan zonalari atrofidagi o‘rmonlarda, suv ta’minoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qilish zonalaridagi o‘rmonlarda, alohida qimmatga ega bo‘lgan o‘rmonlarda, yong‘oq mevali va mevali o‘rmonlarda, tabiat bog‘larining o‘rmonlarida (ularning qo‘riqxonaga aylantirilgan zonalari bundan mustasno), kurort tabiiy hududlarning o‘rmonlarida, davlat biosfera rezervatlarining o‘rmonlarida (ularning qo‘riqxonaga aylantirilgan zonalari bundan mustasno), ilmiy yoki tarixiy ahamiyatga ega bo‘lgan o‘rmonlarda faqat oraliq foydalanishdagi kesishga daraxt 
va buta kesish chiptasiga asosan (o‘rmon parvarishi va sanitariya maqsadida kesishga) yo‘l qo‘yiladi. 
Barcha qo‘riqlanish toifalaridagi o‘rmonlarda yong‘inga qarshi oraliq joy hosil qilish bilan bog‘liq boshqa kesishlarga yo‘l qo‘yilishi mumkin, davlat qo‘riqxonalarining o‘rmonlari bundan mustasno. 
O‘rmonlarda daraxt va butalarni parvarish qilish uchun kesish o‘rmon xo‘jaliklarining talabnomalari asosida yillik kesish rejaga muvofiq amalga oshiriladi. 
O‘rmon zararkunanda va kasalliklari oqibatida zararlangan, tabiiy ofat ta’sirida quriyotgan o‘rmonlar ularni rekonstruktsiya yoki qayta tiklash tartibida amalga oshiriladi. 
O‘rmon fondi erlarida maqsadli ravishda barpo etilgan plantatsiyalardagi sanoatbop tez o‘suvchi daraxt va butalarni kesish o‘rmon xo‘jalik organlarining ishlab chiqarish zaruratidan kelib chiqqan holda daraxt va buta kesish chiptasisiz amalga oshiriladi.
Daraxt va butalarni yillik kesish rejasi O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadi.
36-modda. O‘rmondan qo‘shimcha tarzda foydalanish
Davlat o‘rmon fondi uchastkalari yuridik va jismoniy shaxslarga o‘rmondan qo‘shimcha tarzda foydalanishga berilishi mumkin.
Davlat o‘rmon fondi uchastkalarida pichan o‘rish va mol boqish yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan shu maqsadlar uchun maxsus mo‘ljallangan maydonlarda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda o‘rmon chiptasi bo‘yicha amalga oshiriladi. 
O‘rmonlarning daryolar, ko‘llar, suv omborlari va boshqa suv ob’ektlari sohillari bo‘ylab o‘tgan taqiqlangan mintaqalarida, eroziyadan saqlaydigan o‘rmonlarda, suv ta’minoti manbalarini sanitariya jihatidan muhofaza qilish zonalaridagi o‘rmonlarda, alohida qimmatga ega bo‘lgan o‘rmonlarda, yong‘oq mevali va mevali o‘rmonlarda, davlat qo‘riqxonalarining o‘rmonlarida, tabiat bog‘larining, buyurtma qo‘riqxonalarning, kurort tabiiy hududlarning, davlat biosfera rezervatlarining o‘rmonlarida pichan o‘rish va mol boqishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Yuridik va jismoniy shaxslarga asalari uyalari (quti)larini joylashtirish uchun davlat o‘rmon fondi uchastkalari davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari bilan tuzilgan shartnoma asosida beriladi.
Davlat o‘rmon fondi erlarida yovvoyi holda o‘suvchi dorivor, texnik va oziq-ovqat o‘simliklarini tayyorlash (yig‘ish) uchun jismoniy va yuridik shaxslarga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ruxsatnoma o‘rmon xo‘jaligi organlari tomonidan beriladi.
Yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklar dorivor xomashyosini tayyorlash (yig‘ish) va oziq-ovqat maqsadlari uchun yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklarni tayyorlash (yig‘ish) mavjud resurslarning tamom bo‘lib qolishiga va o‘rmon xo‘jaligiga zarar etkazilishiga yo‘l qo‘yilmaydigan vositalar va usullar bilan amalga oshiriladi.
Davlat o‘rmon fondi erlarida daraxt va butalarni kesmagan holda o‘tin yig‘ish uchun jismoniy va yuridik shaxslarga qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ruxsatnoma o‘rmon xo‘jaligi organlari tomonidan beriladi.
37-modda. Davlat o‘rmon fondi uchastkalaridan ovchilik-baliqchilik maqsadlarida foydalanish
Davlat o‘rmon fondi uchastkalarining yovvoyi hayvonlarning yashash joyi, ko‘chib o‘tish yo‘llari bo‘lgan joylari ovchilik va (yoki) baliq ovlash xo‘jaligini yuritish uchun yuridik va jismoniy shaxslarga shartnoma asosida berilishi mumkin.
Davlat o‘rmon fondi uchastkalaridan ovchilik-baliqchilik maqsadlarida foydalanish tartibi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.
38-modda. Davlat o‘rmon fondi uchastkalaridan ilmiy-tadqiqot, madaniy-ma’rifiy, tarbiyaviy, sanitariya-gigiena, sog‘lomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanish
Davlat o‘rmon fondi uchastkalaridan ilmiy-tadqiqot maqsadlarida foydalanish qonun hujjatlari bilan belgilanadi.
Yuridik va jismoniy shaxslarga davlat o‘rmon fondi uchastkalaridan madaniy-ma’rifiy, tarbiyaviy, sanitariya-gigiena, sog‘lomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanish o‘rmondan foydalanuvchilar bilan kelishgan holda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan beriladi.
Davlat o‘rmon fondining madaniy-ma’rifiy, tarbiyaviy, sanitariya-gigiena, sog‘lomlashtirish, rekreatsiya va estetik maqsadlarda foydalanish uchun berilgan uchastkalarida o‘rmondan foydalanuvchilar o‘rmonlarni va tabiiy landshaftlarni saqlash, o‘simlik va hayvonot dunyosini muhofaza qilish, o‘rmonlarda yong‘in xavfsizligi va sanitariya qoidalariga rioya qilish sharti bilan bu uchastkalarni obodonlashtirish tadbirlarini o‘tkazadi.
39-modda. Fuqarolarning o‘rmonlarda bo‘lishi
Fuqarolar o‘simlik dunyosi ob’ektlaridan umumiy foydalanish tartibida o‘rmonlarda bo‘lish, hayotiy zarur ehtiyojlarni qanoatlantirish uchun cheklangan hajmlarda, bepul yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklar texnik xomashyosini, dorivor xomashyosini, yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklarni oziq-ovqat maqsadlari uchun qonun hujjatlarida belgilangan tartibda yig‘ish huquqiga ega.
Fuqarolar o‘rmonlarda yong‘in xavfsizligiga rioya etishlari, yong‘inlar chiqqan hollarda esa ularni o‘chirish choralarini ko‘rishlari, daraxtlar va butalarni sindirishga, kesishga, o‘rmon ekinlariga shikast etkazilishiga, o‘rmonlarning ifloslanishiga, yovvoyi hayvonlarning yashash muhiti, urchish joylari va ko‘chib o‘tish yo‘llari buzilishiga yo‘l qo‘ymasliklari, shuningdek o‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlari bilan belgilangan boshqa talablarni bajarishlari shart.
40-modda. Chegara mintaqalarida o‘rmondan foydalanish xususiyatlari
Chegara mintaqalarida o‘rmondan foydalanish tartibi O‘zbekiston Respublikasi milliy xavfsizlik xizmati bilan kelishilgan holda O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi tomonidan belgilanadi.
41-modda. O‘rmonni yong‘in, zararkunanda, kasallik va boshqa salbiy omillardan himoya qilish
O‘rmondan doimiy foydalanuvchilar tomonidan o‘rmonlarni yong‘in, zararkunandalar, kasalliklar hamda boshqa salbiy ta’sirlardan himoya qilish quyidagi yo‘llar bilan amalga oshiriladi:
o‘rmon zararkunandalari, kasalliklari o‘choqlarini, sanoat va maishiy chiqindilar hamda boshqa omillarning salbiy ta’sir doiralarini hisobga olish va oldindan aytib berish;
o‘rmon zararkunandalarining ommaviy ko‘payish va o‘rmon kasalliklarining tarqalish o‘choqlarining yuzaga kelishi va kengayishining oldini olish, o‘rmonlarning biologik jihatdan chidamliligini oshirish tadbirlarini o‘tkazish.
42-modda. Qonunga xilof ravishda qo‘lga kiritilgan o‘rmon mahsulotini olib qo‘yish
Qonunga xilof ravishda qo‘lga kiritilgan o‘rmon mahsuloti olib qo‘yilishi shart.
Qonunga xilof ravishda qo‘lga kiritilgan o‘rmon mahsuloti ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish hamda davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari tomonidan belgilangan tartibda olib qo‘yiladi. 
Qonunga xilof ravishda qo‘lga kiritilgan deb topilgan o‘rmon mahsulotlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibida musodara etiladi.
43-modda. O‘rmon tuzish
O‘rmon tuzish o‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanishni ta’minlashga qaratilgan tadbirlar tizimi bo‘lib, quyidagilarni qamrab oladi:
davlat o‘rmon fondi uchastkalarining chegaralarini belgilash va davlat o‘rmon fondining o‘rmondan doimiy foydalanuvchilar foydalanishidagi hududining ichki xo‘jaligini tashkil etish;
topografiya-geodeziya ishlarini bajarish va o‘rmonlarni xaritaga, qog‘oz va elektron manbalarga kiritish;
o‘rmonning davlat hisobini olib borish;
o‘rmonlarning etilish yoshini belgilash, o‘rmon xo‘jaligini yuritish bilan bog‘liq o‘rmon daraxtlarini kesish rejasini, daraxtlarni kesish hajmini hamda o‘rmondan foydalanishning boshqa turlari miqdorlarini aniqlash;
o‘rmonlarni muhofaza qilish, qo‘riqlash, qayta tiklash va barpo etish borasidagi ishlar hajmini, shuningdek boshqa o‘rmon xo‘jaligi ishlari hajmini aniqlash;
o‘rmon tuzish loyihalarini ishlab chiqish va ularning amalga oshirilishini nazorat qilish.
O‘rmon tuzish loyihalari davlat ekologik ekspertizasidan o‘tkaziladi hamda davlat o‘rmon xo‘jaligi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan tasdiqlanadi. 
O‘rmon tuzish loyihalari o‘rmon xo‘jaligi, ixtisoslashgan o‘rmon xo‘jaligi, muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni, o‘rmon-ov xo‘jaliklarini yuritish, o‘rmondan foydalanishni amalga oshirish, joriy va istiqbolga mo‘ljallangan rejalashtirish ishlarini olib borish uchun asosiy normativ-texnik hujjatdir.
44-modda. O‘rmonning holatiga va ularni qayta tiklashga ta’sir etadigan korxona, inshoot va boshqa ob’ektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish va ishga tushirish
O‘rmonning holatiga va uni qayta ko‘paytirish ta’sir etadigan yangi va qayta tiklanayotgan korxona, inshoot va boshqa ob’ektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish va ishga tushirish, shuningdek yangi texnologiyalarni joriy etish o‘rmonlarni muhofaza qilish va takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash tadbirlari ta’minlangan holda amalga oshiriladi.
O‘rmonning holatiga va uni qayta tiklash ta’sir etadigan korxona, inshoot va boshqa ob’ektlarni joylashtirish, loyihalash, qurish, shuningdek kam uchraydigan turdagi daraxtzor va butazorlarni kesish zarurligi qonun hujjatlarida belgilangan hollarda va tartibda majburiy davlat ekologik ekspertizasidan o‘tkazilib, o‘rmondan doimiy foydalanuvchining bo‘ysunuv tartibidagi yuqori turuvchi tashkiloti va mahalliy davlat hokimiyati organlari bilan kelishiladi.
45-modda. O‘rmon xo‘jaligini yuritish bilan bog‘liq bo‘lmagan ishlarni amalga oshirish tartibi
O‘rmon fondi erlarida o‘rmon xo‘jaligini yuritish va o‘rmondan foydalanish bilan bog‘liq bo‘lmagan qurilish va geologiya qidiruv, portlatish ishlari, foydali qazilmalarni qazib olish, kabel, quvur va boshqa kommunikatsiyalarni o‘tkazish, parmalash va boshqa ishlar o‘rmondan doimiy foydalanuvchining yuqori tashkiloti bilan kelishilgan holda mahalliy davlat hokimiyati organlari qaroriga asosan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
O‘rmon xo‘jaligini yuritish bilan bog‘liq bo‘lmagan ishlarni amalga oshirish vaqtida holati buzilgan er va o‘rmonda shu ishlarni amalga oshirgan tashkilot, korxona va muassasa tomonidan zararning o‘rni to‘la hajmda qoplanishi hamda qayta tiklash ishlari (rekulьtivatsiya) olib borilishi shart.
46-modda. O‘rmondan foydalanish huquqini to‘xtatib turish, tugatish va bekor qilish
O‘rmonlarni muhofaza qilishni ta’minlash uchun o‘rmondan foydalanish huquqi to‘xtatib turilishi, tugatilishi yoki bekor qilinishi mumkin.
O‘rmondan foydalanish huquqi quyidagi hollarda to‘xtatib turilishi mumkin:
ruxsat berishga doir talablar va shartlar buzilganligi aniqlanganda;
maxsus vakolatli davlat organining aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etish to‘g‘risidagi qarori bajarilmaganda.
O‘rmondan foydalanish huquqi quyidagi hollarda tugatiladi:
foydalanish zarurati qolmaganda yoki undan voz kechilganda;
foydalanishning belgilangan muddati o‘tganda;
o‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilganda;
foydalanish huquqi berilgan jismoniy shaxs vafot etganda yoki faoliyati tugatilganda yoxud yuridik shaxs tugatilganda.
Qonun hujjatlarida o‘rmondan foydalanish huquqini to‘xtatib turish yoki tugatish uchun boshqa hollar ham nazarda tutilishi mumkin.
O‘rmondan foydalanish huquqi quyidagilar asosida bekor qilinishi mumkin:
o‘rmondan foydalanuvchining ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatni bekor qilish to‘g‘risidagi arizasiga ko‘ra;
ruxsat etish xususiyatiga ega hujjat qalbaki hujjatlardan foydalangan holda olinganligi fakti aniqlanganda.
O‘rmondan foydalanish huquqi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda to‘xtatib turiladi, tugatiladi yoki bekor qilinadi.
6-bob. Yakunlovchi qoidalar
47-modda. O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish, undan foydalanish va ularni qayta tiklashni moliyalashtirish hamda iqtisodiy rag‘batlantirish
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, takroriy ko‘paytirish, qayta tiklash, mahsuldorligini oshirish, undan foydalanish va ularni qayta tiklashni moliyalashtirish O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti mablag‘lari va boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi davlat qo‘mitasi huzurida O‘rmon xo‘jaligini rivojlantirish jamg‘armasi tashkil etiladi.
48-modda. Nizolarni hal etish
O‘rmonni muhofaza qilish, qo‘riqlash, ko‘paytirish, mahsuldorligini oshirish hamda undan foydalanish sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.
49-modda. O‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik
O‘rmon to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi
 

Toshkentda ob-havo

Harorat: 19°

Namlik 33% Shamol 5.54 м/c
Saytimizning yangi ko'rinishi yoqdimi? (28)